محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

354

تحفه خانى ( فارسى )

مراد دو رگ از داخل لب بالاست و دو رگ داخل لب شيب است و نزد اطبّا اسم او چهار رگست بايد زد كه درين علت نافع است و مضمضه با سركه و گلاب بايد كرد و يا به آب سماق و سركه هر دو بايد كرد و اين دوا كه نوشته مىشود در ازاله او نظير ندارد ( گلنار ) و مازو و ميوه سرو و اقماع انار ترش كه بر درخت نرسيده است و طباشير و گل سرخ و طراثيث و فوفل و سماق اجزا برابر كوفته و پيخته در بيخ دندان بايد پاشيد و مضمضه با سركه و آب برگ عنب الثعلب منفعت بليغ مىرساند و صاحب اين مرض را بايد پرهيز از خوردن شراب و گوشت و شيرينيها كرد و مكيدن انار نيم ترش كه اهل خراسان ميخوش مىنامند و خوردن امرود و زردآلو و شفتالو و سيب ترش درين مرض قوى نافع است و سزاوار آنست كه عمور را مكرر بمالد و گاه در لثّه و عمور دندان قروح حادث مىشود و مذكور شد كه مراد بلثّه گوشت بيخ دندانست و مراد بعمور گوشت ميان دندان و علاج او آنست كه اگر چنانچه از گوشت بيخ دندان و عمور فاسد شده باشد و قابل اصلاح نباشد آنها را بايد بريد و دور كرده و از ادويه مجففه قابضه بر آن بايد پاشيد و تنقيه بدن و دماغ از اخلاط فاسده بحبوب و ايارجات و شبيارات بايد كرد و استعمال ادويه كه مزيل فساد است در لثّه بايد پاشيد مثل فلافيون و بايد احتياط كرد كه بگلو نرود و الا ترك اين علاج اولى است زيرا كه فلافيون مركب از اخشار و زرنيخ است و هر دو سم است پس در امثال اين ادويه بحسب صلاح و فساد او بر طبيب تنبيه لازم است تا معالج متّهم بخطا نشود و بعد از نهادن اين ادويه مضمضه به سركه كه درو گلنار جوشيده باشند و يا مازو و يا سماق و يا همه به قدر فساد و عدم آن بايد كرد .